Vervroegde IVA en duurzaamheid:
wanneer is iemand volledig arbeidsongeschikt?

In deze blog lees je wat volledige arbeidsongeschiktheid precies betekent in het kader van de vervroegde IVA-aanvraag. In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, gaat het hierbij niet alleen om zieke werknemers die helemaal niets meer kunnen. Ook wie nog beperkte mogelijkheden heeft, kan in aanmerking komen voor een vervroegde IVA-uitkering. Na het lezen van dit artikel weet je precies hoe dat zit.

De vervroegde IVA in het kort 

Normaal gesproken geldt voor een WIA-uitkering een wachttijd van 104 weken. Artikel 23 lid 6 Wet WIA biedt echter een uitzondering: het UWV kan een verkorte wachttijd vaststellen als de werknemer volledig en duurzaam arbeidsongeschikt is. Over de duurzaamheidseis is al veel geschreven. Dit artikel gaat over een aspect dat minder aandacht krijgt, maar minstens zo belangrijk is: wanneer is een werknemer eigenlijk volledig arbeidsongeschikt?

Twee grondslagen voor volledige arbeidsongeschiktheid

Volledige arbeidsongeschiktheid wordt in de praktijk vaak gelijkgesteld aan het medische oordeel dat een werknemer geen benutbare mogelijkheden (GBM) heeft. Dat is begrijpelijk, maar onvolledig.

Volledige arbeidsongeschiktheid betekent dat iemand vanwege ziekte nog maar maximaal 20% van zijn oude loon kan verdienen. Dat staat in artikel 4 lid 1 Wet WIA. Die vaststelling kan twee grondslagen hebben:

1.    Verzekeringsgeneeskundig: de verzekeringsarts stelt vast dat er geen benutbare mogelijkheden zijn. Er is in dat geval geen FML en ook geen arbeidskundig onderzoek nodig.
2.    Arbeidsdeskundig: er zijn wel functionele mogelijkheden volgens de verzekeringsarts, maar op basis van een FML en functieduiding blijkt dat de resterende verdiencapaciteit 20% of minder is.

Het UWV bevestigt dit in zijn eigen interne beleid (Handboek WIA, p. 122):

"Er moet sprake zijn van volledige (d.w.z. ten minste 80%) en duurzame arbeidsongeschiktheid, zonder kans op herstel. Hieronder kunnen ook personen vallen die op arbeidskundige gronden volledig arbeidsongeschikt zijn."

De vervroegde IVA is dus niet exclusief voorbehouden aan gevallen van “geen benutbare mogelijkheden”. 

Rechtspraak

Ook in de rechtspraak zien wij deze werkwijze terug. Bijvoorbeeld in deze uitspraak van de rechtbank Gelderland. Daarin lezen wij dat de verzekeringsarts van het UWV vaststelde dat de betrokkene duurzame beperkingen had, maar op basis van een functieduiding “slechts” 44,07% arbeidsongeschikt was. De vervroegde IVA-uitkering werd daarom afgewezen.

In een veel oudere uitspraak van de rechtbank Alkmaar werd ook al eens heel expliciet benoemd:

“De eis dat de werknemer alleen in het geval hij geen benutbare mogelijkheden heeft in aanmerking kan komen voor een verkorte wachttijd, is in de wet niet opgenomen. Anders gezegd: de wet sluit niet uit dat in het geval sprake is van volledige arbeidsongeschiktheid op arbeidskundige gronden én van een medisch stabiele of verslechterende situatie, een verkorte wachttijd wordt vastgesteld.”

Fictieve FML

Een bijzonder aandachtspunt is de fictieve FML. Deze wordt opgesteld door de verzekeringsarts als sprake is van een combinatie van duurzame en niet-duurzame beperkingen. Op de fictieve FML worden alleen de duurzame beperkingen opgenomen. Leidt de functieduiding op basis van die fictieve FML tot minimaal 80% arbeidsongeschiktheid? Dan moet een vervroegde IVA-uitkering toegekend worden. 

Dat het UWV dit in de praktijk daadwerkelijk doet, is ook in de rechtspraak terug te vinden. Je kunt daarvoor kijken naar deze uitspraak van de Centrale Raad van Beroep uit 2021 of deze uitspraak uit 2024.

Let op

Hoewel de arbeidsdeskundige beoordeling bij de vervroegde IVA-aanvraag net zo belangrijk kan zijn als de beoordeling van de verzekeringsarts, is het niet voldoende om bij de vervroegde IVA-aanvraag alleen een rapportage van een arbeidsdeskundige toe te voegen. Dat maakte de Centrale Raad in een uitspraak uit 2015 al duidelijk. Een verklaring van een bedrijfsarts die de vervroegde IVA-aanvraag ondersteunt is noodzakelijk!

Tip!

Denk bij een vervroegde IVA-aanvraag niet alleen in termen van “geen benutbare mogelijkheden”. Een werknemer met beperkte mogelijkheden kan ook in aanmerking komen. In de praktijk horen wij verschillende geluiden hierover. Het UWV zou niet altijd demogelijkheid van een “arbeidsdeskundige vervroegde IVA” erkennen. Wijs in dat geval op het interne UWV-beleid en de rechtspraak uit dit artikel. Dat kan zowel voor de werkgever als de werknemer een hele hoop spanning, gedoe en geld schelen.